Hukukun Temel Kavramları Final Ders Notları

10. HAFTA

TBMM(Yasama Organı)

-Ülkemizdeki tek yasama organı. Lakin bazı dönemlerde önemli toplumsal
olayların akabinde BMM’nin yanı sıra karşımıza ”milli güvenlik konseyi ve
danışma meclisi” gibi yapılar çıkmıştır. (1980-1983)
-1983 Genel Seçimleri ile birlikte ANAP, HP ve MDP seçimlere katılabilmişti.
İhtisas Komisyonları; Meclisin çalışmasına ve karar oluşturmasına yardımcı
olan oluşumlar.
• Dilekçe Komisyonu
• Anayasa Uzlaşma Komisyonu
• Darbeleri Araştırma Komisyonu
• İç İşleri Komisyonu
• Bütçe Komisyonu (her yılın Aralık ayında başlar.)
Belediye’lerdeki Komisyonlar
• Plan-Bütçe Komisyonu
• İmar Komisyonu
• Ulaşım Komisyonu
• Eğitim, Sağlık, Spor Komisyonu

TBMM’nin Görevleri (Asli=birincil-Tali=ikincil)

1. Kanun yapmak
2. TSK’nin yurt dışında kullanımına izin vermek (Dağlık Karabağ)
3. Yabancı askeri kuvvetlerin Türkiye’de bulunmasına izin vermek (İncirlik
Adana)
4. Savaş ilanına karar vermek5. Genel-çoğunlukla Genel Seçimler öncesinde karşımıza çıkar- ve özel afSiyasi Kişilikler ile ilgili- ilanlarına izin vermek
6. RTÜK üyelerini seçmek
7. Kamu Başdenetçisi’ni(Ombudsman) seçmek (Karma Komisyon+Dilekçe
Komisyonu)
8. Sayıştay başkan ve üyelerini seçmek
9. Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanları yğce divana
sevk etmek

Meclis’in Yapısı

– Meclis Başkanı=1
– Başkan Vekilleri=4
– İdare Amirleri=4
– Katip Üyeler=7
Meclis Başkanı’nın Seçimi
1.tur= Oyların 2/3’ünün alınması gerekir yani 400 oy
2.tur= Oyların 2/3’ünün alınması gerekir yani 400 oy
3.tur= Oyların 1/2’sinin alınması gerekir yani 300 mv
4.tur= En fazla oyu alan aday Meclis Başkanı seçilir.
-Oy oranı az olan siyasi partiler 22/4/1983 tarihinde yürürlüğe giren 2820
sayılı siyasi partiler kanunununtemsilde adalet ilkesinin zedelediğini
düşündükleri için bu kanunun değişmesi gerektiğini düşünürler.
Toplantı Yeter Sayısı= 1/3 yani 200 mv.
Karar Yeter Sayısı= 1/4 yani 15 mv.
-Salt Çoğunluk= 1/2+1= 301 mv.
• Yasama yılı her yılın Ekim ayının ilk haftası kendiliğinden başlamaktadır.
• TBMM 3aydan fazla tatil yapamaz.
• TBMM faaliyetlerine genellikle 15 gün ara vermektedir.
• Tatil ya da ara verme dönemlerinde Meclis’i toplantıya;
– Cumhurbaşkanı
– Meclis Başkanı
– Üye tamsayısının 1/5’i
çağırabilir.11. ve 12. HAFTA • Hava üssünün kurulmasına Türkiye’nin izin verme sebebi; ABD’nin
NATO üyeliğini desteklemesi neticesinde olmuştur. (1952) (O dönemde
İktidar Parti olarak Demokratik Parti vardı.
• 1945-1964 Türkiye Batı ve ABD perspektifli bir dış politika anlayışı
geliştirmiştir. Ancak bu anlayış 1964’te bozulmuştur; (BM’ye, NATO’ya,
CENTO’ya bağlıyız) 1964’te ABD başkanı Johnson mektubuyla
Türkiye’nin Kıbrıs Adası’na yönelik müdahalesi engellenmiş ve
ilişkilerimiz bozulmuştur.
• 1960-1963 Kıbrıs Adası’nda siyasal sistem; KKTC+GKRY=Kıbrıs Adası,
Kıbrıs Cumhuriyeti: bu yapı Makarios’un Anayasa’yı değiştirme
girişimlerine başladığı 1963 yılına kadar devam etmiştir.
• Kamu Denetçiliği Kurumu(KDK); 1 başdenetçi, 5 denetçi, genel sekreter,
uzman personeller ve memurlardan oluşur.
• KDK yargı organları yani mahkemeler gibi kesin ve bağlayıcı kararlar
veremez ancak ”TAVSİYE” niteliğinde kararlar verirler.
• Vatandaş hazırladığı TÜRKÇE dilekçe ile kuruma başvuru yapmalıdır.
• KDK ilgili idareyle mahkeme süreci arasındaki ara bir mekanizmadır.
• TSK’nin askeri nitelikteki faaliyetleri ve yargı organının vermiş oldukları
kararlarla ilgili başvuru yapılamaz.
DERNEKLER
Topluluklar
KİŞİ TOP. MAL TOP. KARMA TOP.
DERNEKLER VAKIFLAR ŞİRKETLER
(TİCARET HUKUKU)• Dernekler en az 7 gerçek ya da tüzel kişi tarafından ticari olmayan,
ortak bir amaçla kurulan topluluklardır.
• Dernekler; Sıradan ve Kamu Yararına diye ayrılır. (5253 sayılı
Dernekler Kanunu)
• Kamu yararına çalışan dernek statüsü kazanabilmek için
kabineden izin alınması gerekir. Statünün şartları ise en az bir
yıldan beri faaliyette bulunması ve bu faaliyetlerin toplumsal fayda
sağlıyor olması gerekir.
• Türkiye’de 115.000 civarındaki dernek sayısından sadece 400’e
yakını kamu yararına çalışan dernek statüsündedir.
• Dernek adlarında Cumhuriyet, Milli ve Atatürk gibi önemli
kelimelerin kullanımı için İçişleri Bakanlığı’ndan izin alınması gerekir.
• Derneklerin tüzel kişiliği olduğu için aşağıdaki resmi organlara
sahiptir;
1. Genel Kurul
2. Yönetim Kurulu
3. Denetim Kurulu
• Dernekler en az 3 yılda bir genel kurul toplantısı yapmak
zorundadır.
• Kamu yararına çalışan dernekler aşağıdaki ayrıcalıklara sahiptir;
I. İzinsiz bağış

II. Damga vergisi, Veraset ve İntikal Vergisi, Katma Değer
Vergisi’nden muaftırlar.
III. Ticaretle uğraşsalar da tacir sayılmazlar çünkü tacir olduğunuz
anda tacir olmanın hüküm ve sonuçları karşımıza çıkar. Bunlardan
en önemlisi tacirlerin iflasa tabi olmalarıdır. Devlet bu noktada
toplumsal fayda üreten, kamu yararına çalışan bir derneğin iflas
etmesini uygun görmemiştir.
• Dernekler taşınmaz alım-satımı yapabilirler, yurt, pansiyon ve lokal
kurabilirler.
• Bir gelir durumu söz konusu olursa alındı belgesi; gider durumu söz
konusu olursa harcama belgesi düzenlenir. Bu belgeleri düzenleyen basınevleri seri, sıra numaralarını en geç 15
gün içinde Mülki İdare Amirliği’ne göndermek zorundadır.
1.soru: Bugünlerde derneklerle ilgili kanuni bir değişiklik haberi?
– Dernekler önceden izin almak koşuluyla yurt dışından yardım kabul
edebilirler. Bu durum Siyasi Partiler açısından kapatılma nedenidir.
– Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte derneğin adı, amacı,
üyelerden toplanacak olan aidatlık belirlenme usulleri yazar.
– Kapatılan bir derneğin geride bıraktığı mal varlığı onun amacına en
yakın hizmet eden bir başka derneğe ya da üye sayısı en fazla olan
derneğe geçmektedir.

BORÇLAR HUKUKU

6098 borçlar kanunu, eski versiyonu 818 sayılı kanun
649 madde
Genel Hükümler
• Borç , borç ilişkisi, borcun türleri(parça, cins, yapma b., verme borcu), ifa
kavramı, icap, kabul, sözleşmenin kurulması, borç alacak ilişkisi, tevdi, temerrüt

Özel Hükümler

• Kira sözleşmesi(konut-çatılı-işyeri), hizmet(iş)sözleşmesi, ömür boyu
bakma s., bağışlama s., vekalet s., kefalet s., şirket sözleşmesi
– Örneğin şirket sözleşmesinde neler yer alır? Ortakların ad, soyad,
yerleşim yerleri, koymayı taahhüt ettikleri sermayenin niteliği (ayni-nakdi
s.), faaliyet alanı, şirketi temsile yetkili kişilerin ad ve soyadları
Borçlar Kanunu’nun 620. ve devamı maddeleri Adi Şirket ile ilgilidir.
– İş sözleşmesi işçinin bir iş yapmayı üslendiği; işverenin de bunun
karşılığında ücret ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmelerdir.
– İş kanunu; işçi, işveren ve devlet arasındaki üçlü ilişkiyi inceler.
– İş sözleşmesi her iki tarafa borç yani sorumluluk yükleyen sözleşmelerdir.
İŞÇİNİN BORÇLARI
1. Bizzat çalışma yükümlülüğü2. Fazla çalışma borcu(%50 daha fazla ücret)
3. Düzenleme ve talimatlara uyma
4. Teslim ve haber verme borcu
Not: Fazla sürelerle çalışma=%25 daha fazla ücret alır.
İŞVERENİN BORÇLARI
1. Ücret ödeme borcu
2. İşçinin kişilik haklarının korunması
3. Gerekli araç ve gereçlerin sağlanması
4. İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması
13.HAFTA • 4857 sayılı İş Kanunu’nda işçiyi korumaya dönük pozitif düzenlemeler
vardır. Yer altı işlerinde, maden işlerinde kadınlar çalışmamaktadır vb.
• 18 yaş altı ve 50 yaş üstü işçilerin yıllık izinleri en az 3 haftadır.(4857’nin
bir diğer pozitif manadaki uygulaması)
• Kıdem yılı 1 yıla kadar olan işçilerin yıllık izin hakları 2 haftadır.
• İş sözleşmesinin feshi durumunda işveren işçisine günlük 2 saat iş
arama izni vermek zorundadır.
• İşçilerin ücretlerinin 1/4’ünden fazlası haczedilemez, rehnedilemez,
devredilemez.(Nafaka alacakları hariç)
• Deneme süresi en fazla 2 aydır ancak toplu sözleşme ile bu 4 aya kadar
çıkarılabilir.
• Kıdem yılı gün
1-5 yıl 14 gün
5-15 yıl 20 gün
15 ve üstü 26 gün
Memurlarda ise; kıdem yılı 10 yılın altında ise 20 gün, üstünde ise yıllık izin
hakkı 30 gündür.• Yer altı işlerinde çalışan işçilere +4gün daha yıllık izinlerine eklenir. Bu
durumda 18-24-30 şeklinde olur. Bu da iş kanununun pozitif bir
yansımasıdır.
• İşçi yıllık iznini şehir dışında geçirecek ise işveren +4 gün ücretsiz izin
vermek zorundadır.
Soru: Kıdemi 16 yıl olan devlet memuru (A), 6 yıldan bu yana yıllık izin
kullanmamışsa ve bu sene kullanacaksa toplam ne kadar yıllık izin
kullanabilir?
30 gün + 30 gün = 60 gün
• İş sözleşmesinin feshi durumunda kıdem yılı;
0-6 ay 2 hafta
6 ay-1.5 yıl 4 hafta
1.5 yıl-3 yıl 6 hafta
3 yıl ve üstü 8 hafta
sonra iş sözleşmesi sona ermektedir

Leave a Reply